ตัวแบบภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชน พื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษ และจังหวัดสุรินทร์ 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์ 3) เพื่อเสนอตัวแบบภาวะ ผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชนพื้นที่ชายเดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์ การวิจัยนี้เป็นแบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณใช้กลุ่มตัวอย่าง 297 คน จากประชากร 1,150 คน ที่เลือกจากผู้นำไม่เป็นทางการของกลุ่มหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ ผู้นำกลุ่มอาชีพ ผู้นำกลุ่มออมทรัพย์ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำกลุ่มสตรี และผู้นำอาสาสมัครของอำเภอชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์ เลือกกลุ่มตัวอย่างโดยใช้การสุ่มแบบชั้นภูมิตาม สัดส่วนและสุ่มอย่างง่าย กลุ่มตัวอย่างคำนวณจากสูตรของ ทาโร ยามาเน่ ที่ระดับความคลาดเคลื่อน 0.05 เครื่องมือเก็บข้อมูลเป็นแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า 4 ระดับ ที่มีค่าสัมประสิทธิ์อัลฟาของความเชื่อมั่น 0.977 วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เลือกโดยวิธีบอกต่อ จำนวน 21 คน ซึ่งเป็น ผู้นำไม่เป็นทางการที่ได้รับการยอมรับจากประชาชนในท้องถิ่น และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีอุปมาน วิเคราะห์และการตีความ ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัด สุรินทร์ ประกอบด้วย (1) จิตอาสาเพื่อชุมชน มีค่าน้ำหนักองค์ประกอบที่สามารถอธิบายภาวะผู้นำไม่เป็นทางการได้เท่ากับ 0.918 (2) ความมุ่งมั่นทำเพื่อชุมชนมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบที่สามารถอธิบายภาวะผู้นำไม่เป็นทางการได้เท่ากับ 0.913 (3) เครือข่ายความร่วมมือมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบ ที่สามารถอธิบายภาวะผู้นำไม่เป็นทางการได้เท่ากับ 0.909 และ (4) การบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม มีค่าน้ำหนักองค์ประกอบที่สามารถอธิบายภาวะผู้นำไม่เป็นทางการได้เท่ากับ 0.858 2) ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์ ประกอบด้วย ตัวแปรความรู้ ความร่วมมือ อำนาจการตัดสินใจ สติปัญญาดี และ จิตใจแห่งการบริการของผู้นำไม่เป็นทางการ ส่งผลทางบวกต่อภาวะผู้นำ โดยมีค่าสัมประสิทธิ์การถดถอยเท่ากับ 0.370, 0.364, 0.092, 0.117 และ 0.174 ตามลำดับ ในขณะเดียวกัน ตัวแปรความต่อเนื่อง และตัวแปรคุณธรรม ศีลธรรม ส่งผลทางลบต่อภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนา ชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์ โดยมีค่าสัมประสิทธิ์การลดถอยเท่ากับ -0.058 และ -0.093 ตามลำดับ และปัจจัยทั้งหมดสามารถร่วมกันอธิบายความผันแปรของภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัศรีสะเกษ และจังหวัดสุรินทร์ได้ร้อยละ 79.30 (R = 0.793) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ซึ่งตัวแปรความต่อเนื่องส่งผลทางลบต่อภาวะ ผู้นำที่ไม่เป็นทางการเนื่องจากหากการทำงานใดเป็นเวลาต่อเนื่องยาวนานมักส่งผลให้เกิดความอ่อน ล้าจึงส่งผลให้ภาวะผู้นำต่ำลงด้วย และตัวแปรด้านคุณธรรม ศีลธรรม ส่งผลทางลบต่อภาวะผู้นำไม่เป็นทางการเนื่องจากการทำงานใดเป็นเวลานานทำให้ผู้นำมีการยึดมั่นต่อคุณธรรมศีลธรรมลดลงได้ 3) ตัวแบบภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการพัฒนาขุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและ จังหวัดสุรินทร์ เมื่อพิจารณาจากองค์ประกอบเขิงระบบของตัวแบบ พบว่า ปัจจัยนำเข้า ประกอบด้วยความรู้ สติปัญญาดี คุณธรรม ศีลธรรม และความต่อเนื่อง โดยมีกระบวนการที่ประกอบด้วยจิตใจแห่งการบริการ ความร่วมมือ และอำนาจการตัดสินใจ เพื่อทำให้เกิดภาวะผู้นำไม่เป็นทางการในการ พัฒนาชุมชนพื้นที่ชายแดนจังหวัดศรีสะเกษและจังหวัดสุรินทร์ ที่มีคุณลักษณะประกอบด้วยจิตอาสาเพื่อชุมชน ความมุ่มั่นทำเพื่อชุมชน เครือข่ายความร่วมมือ และการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม