การพัฒนาเม็ดสีสะท้อนรังสีอินฟราเรดจากดินลูกรังเพื่อย้อมเส้นใยฝ้าย

Abstract

การวิจัยและพัฒนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาเม็ดสีจากดินลูกรังในช่วงอุณหภูมิ 900 - 1300 o Cให้มี สมบัติสะท้อนรังสีอินฟราเรดชนิด NIR ด้วยปฏิกิริยาสภาวะของแข็ง 2) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการติดสีในการย้อมเส้นใยฝ้ายจากสีที่สังเคราะห์ได้จากดินลูกรัง 3) ศึกษาประสิทธิภาพของเม็ดสีที่สังเคราะห์ได้จากดินลูกรังในการย้อมเส้นใยฝ้ายที่ทอเป็นผ้า และ 4) ถ่ายทอดเทคโนโลยีการย้อมเส้นใยฝ้ายโดยใช้เม็ดสีที่สังเคราะห์ได้สู่ชุมชนโดยนำดินลูกรังที่ชุมชนในย้อมผ้าจาก 5 แหล่งในประเทศไทย คือ ดินบ้านวังไฮ จังหวัดมุกดาหาร ดินบ้านเจริญสุขจังหวัดบุรีรัมย์ ดินบ้านคำไผ่ จังหวัดกาฬสินธุ์ บ้านโนนป่าซาง ตำบลโนนป่าซาง จังหวัดเลย และดินบ้านรางหวายจังหวัดกาญจนบุรี นำมาวิเคราะห์สมบัติทางกายภาพและองค์ประกอบเคมีแล้วคัดเลือกให้เหลือ 2 แหล่ง ได้แก่จังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดเลย นำดินลูกรังไปบดและคัดขนาดให้มีขนาดต่ำกว่า 45 ไมโครเมตร จากนั้นนำไปเผาแคลไซน์ที่อุณหภูมิ 900-1300oC เป็นเวลา 1 ชั่วโมง นำผงที่ผ่านการเผาแคลไซน์มาบดเพื่อให้มี ขนาดต่าง กันตรวจคุณลักษณะด้วยเครื่อง Scanning electron microscope (SEM), X-ray diffractometer (XRD) และวัดการสะท้อนรังสีอินฟราเรดด้วยเครื่อง UV-Vis-NIR spectrophotometer นำเม็ดสีไปย้อมด้ายฝ้ายและนำไปทอเป็น ผืนตรวจวัดการสะท้อนรังสีอินฟราเรดและทดสอบความคงทนของสีตาม มอก. 121-2552 นำผลงานวิจัยที่ได้ไปฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการให้แก่ชุมชน ทดสอบความรู้ก่อนและหลังอบรม สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าทีผลการวิจัยพบว่า 1) เม็ดสีจากดินลูกรังของแหล่งดินจังหวัดมุกดาหารสะท้อนรังสีอินฟราเรด ได้ 70-80%ที่อุณหภูมิเผาแคลไซน์ 1000oC โดยพบ ควอทซ์ เฮมาไทด์ และคาโอลิไนท์ เป็นองค์ประกอบหลัก ดินลูกรังจากจังหวัดเลย สะท้อนรังสีอินฟราเรดได้ 80-100% ที่อุณหภูมิเผาแคลไซน์ 1300oC โดยพบควอทซ์ และ FeAl2O4เป็นองค์ประกอบหลัก 2) สารที่ช่วยให้ติดสีกับเส้นใยฝ้ายได้ดีได้แก่โซเดียมคลอไรด์ ใช้เวลาในการแช่ย้อม คือ 24ชั่วโมง อุณหภูมิในการย้อม 80oC 3) ด้ายฝ้ายที่ย้อมด้วยเม็ดสี มีความคงทนต่อแสงซีนอนอาร์ก ต่อการซัก ต่อเหงื่อแต่ไม่ทนต่อการขัดถู และ 4) ผู้เข้าร่วมอบรมเชิงปฏิบัติการมีความรู้เพิ่มขึ้น แตกต่างจากก่อนอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีความพึงพอใจในการเข้าร่วมอบรมอยู่ในระดับดี (M = 4.42, SD = .65)องค์ความรู้หรือนวัตกรรมที่ได้จากการวิจัยในครั้งนี้ คือ ได้เทคนิคการย้อมเส้นใยฝ้ายที่มีประสิทธิภาพในการสะท้อนความร้อนด้วยเม็ดสีจากดินลูกรัง ซึ่งสามารถสะท้อนรังสีอินฟราเรดได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 และเป็นการเพิ่มมูลค่าเส้นใยฝ้ายที่ใช้ทอเป็นผลิตภัณฑ์