การติดตามและส่งคืนเด็กและเยาวชนสู่สังคม บทเรียนจากนักสังคมสงเคราะห์ผู้ปฏิบัติหน้าที่เฉพาะรายแบบไร้รอยต่อ

Abstract

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนการติดตามเด็กและเยาวชนภายหลังปล่อยผ่านมุมมองของนักสังคมสงเคราะห์ผู้ปฏิบัติหน้าที่เฉพาะรายแบบไร้รอยต่อ ผู้ร่วมวิจัยให้ข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์อย่างเฉพาะเจาะจงกับนักสังคมสงเคราะห์ผู้ปฏิบัติหน้าที่ติดตามภายหลังปล่อยเฉพาะรายแบบไร้รอยต่อของกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน จำนวน 24 คน เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นรายบุคคล ตามจริยธรรมการวิจัยในคน และการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า การวิจัยพบว่า (1) การติดตามเด็กและเยาวชนภายหลังปล่อยเป็นช่วงเวลาแห่งความเปราะบางที่ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อประคับประคองทิศทางการดำเนินชีวิตเมื่อกลับสู่สังคมปัจจุบัน (2) ทักษะเชิงลึกสำคัญต่อการปฏิบัติงาน เช่น การสังเกต การวิเคราะห์ การประเมินบริบท และเจรจาต่อรอง เพื่อสร้างความไว้วางใจและปรับแผนชีวิตร่วมกัน (3) การปรับตัวเพื่อแสดงจุดยืนของนักสังคมสงเคราะห์เปลี่ยนไปสู่บทบาทของผู้เชื่อมโยงครอบครัว ชุมชน และหน่วยงานต่าง ๆ และ (4) ปัญหาที่พบคือ การไม่เปิดใจของเด็กและเยาวชนต่อการติดตาม ทำให้การช่วยเหลือไม่เต็มที่ จึงเสี่ยงต่อการกระทำผิดซ้ำ ผลการวิจัยสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนารูปแบบการติดตาม ฟื้นฟู และในการสนับสนุนให้กลับคืนสู่สังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรีและยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการบูรณาการความสัมพันธ์ร่วมกับครอบครัว ชุมชน หน่วยงาน เพื่อนำไปสู่การเปิดใจและการติดตามได้อย่างใกล้ชิด